Wanneer besefte je dat jij iets wilde (of moest) veranderen?

“Sinds vorig jaar ben ik overgestapt naar het SOMA college. Dit is een mbo-vakschool richting de infratechniek met 99% man; zowel collega’s als studenten. Ik kwam als vrouw binnen in een mannenwereld en irriteerde me aan het feit dat ik nergens mijn tas of jas kwijt kon in het toillet. Er werd heel veel gesproken over het meer willen van vrouwelijke studenten, maar de omgeving was hier totaal niet op gericht. 

Studenten die bij ons studeren komen vanuit heel Nederland en soms slapen ze zelfs bij ons op de campus. Als zij menstrueren en geen producten bij hen hebben, betekent dit dat zij soms helemaal naar huis moeten om bijvoorbeeld schone kleding te halen wanneer zij doorgelekt zijn. Dan missen ze één of meerdere dagen lessen. Omdat de vrouwelijke studenten bij ons al zo schaars zijn, wil ik hen graag tegemoet komen en hulp bieden.’’

Wat heb je gedaan binnen jouw school om het taboe op menstruatie te doorbreken?

“Als eerste heb ik aangekaart dat er verandering moet komen rondom de beschikbaarheid van menstruatieproducten. Ook ben ik gaan overleggen met de onderwijsadviseur. Hij was vooruitstrevend en ondersteunde het idee om verandering zichtbaar te maken. Ik ben gaan zoeken naar organisaties die mijn ideeën ondersteunen, en kwam uit op Yoni. Samen met hen heb ik gekeken hoe we menstruatieproducten standaard op school kunnen aanbieden. Dit proces verliep gelukkig snel. De offerte werd aangevraagd, en ik heb de gesprekken teruggekoppeld naar de onderwijsadviseur. Hierdoor hangen er nu lockers met menstruatieproducten bij de wasbakken in alle toiletten op de school.’’

Wat ging er goed?

“De onderwijsadviseur binnen de school was heel positief, waardoor er snel stappen gezet werden om de menstruatieproducten gratis aan te bieden. Door menstruatie zelf bespreekbaar te maken binnen het team, laat je aan collega’s zien dat het soms wat minder goed kan gaan. Mijn mannelijke collega’s hebben hierdoor zelfs aangeboden om mijn lessen over te nemen, omdat ik zelf veel last van mijn menstruatie had. Het is niet zo’n taboe als men denkt, maar het gevoel kan er wel zijn. Door openlijk het gesprek aan te gaan kan er verschil gemaakt worden.” 

Heb je het idee dat er impact is gemaakt? Zo ja, op welke manier? 

“Zeker! Er is veel dankbaarheid bij de vrouwen. Er zijn relatief weinig vrouwelijke studenten, en door menstruatieproducten aan te bieden voelen zij zich gezien. Er komen veel positieve reacties op de lockers. Het kan echt iemands dag redden door deze producten aan te bieden. De vrouwelijke studenten hebben het gevoel dat ze worden gezien in een omgeving waar voornamelijk mannelijke studenten rondlopen. Nu weten ze dat er ook aan hen gedacht wordt. Door het aanbieden van producten wordt het openlijk praten over menstruatie ook gestimuleerd.

Er zijn relatief weinig vrouwelijke studenten, en door menstruatieproducten aan te bieden voelen zij zich gezien.

Ook door menstruatie bespreekbaar te maken onder collega’s, kunnen collega’s ook extra ondersteuning bieden en tonen zij begrip. Zo geven sommige collega’s aan dat zij het gek vinden dat er in de gemengde toiletten geen wastafel in de toiletruimte zelf aanwezig is, om bijvoorbeeld je handen te wassen tijdens het verwisselen van menstruatieproducten.” 

Zijn er vormen van weerstand geweest waar je tegenaan liep? 

“Er is in het begin angst geweest dat er misbruik gemaakt zou worden van de menstruatieproducten. Dit tegendeel is gelukkig bewezen. Vrouwen pakken niet voor hun lol meer producten dan dat ze nodig hebben. 

Ik ben een heel uitgesproken persoon en vind het niet lastig om menstruatie aan te kaarten, maar dit is een onderwerp waarvan je niet weet hoe mensen gaan reageren. In het begin zijn er nog weleens vervelende opmerkingen gekomen toen ik hier net werkte. Opmerkingen als ‘’ben je ongesteld ofzo” wanneer ik misschien iets minder vrolijk was. Hier ben ik toen serieus op ingegaan wat positief heeft uitgepakt. Dit soort opmerkingen worden nu niet meer gemaakt wanneer ik er bij ben.” 

Wat moet er binnen jouw school nog veranderen? Wanneer zou jij zeggen: “Dit initiatief is écht geslaagd”?

“Het onderwerp menstruatie blijft een taboe, omdat we op deze school in een mannenwereld leven. Er vallen regelmatig vrouwonvriendelijke grappen, ook onder collega’s. Dit zorgt ervoor dat de omgeving lang niet altijd veilig is. We hebben stappen te zetten zodat de omgeving veilig genoeg is om menstruatie aan te kaarten. 

Voor onze doelgroep zijn oude rolverdelingen belangrijk. Een onderwerp als menstruatie bespreekbaar maken is heel lastig bij een groep waar er traditioneel wordt gedacht over vrouw/man verhoudingen. Het is een onderdeel van een groter geheel naar inclusiviteit. 

De grootste stap is dat het gedachtegoed binnen het personeelsbestand breder wordt dan wat nu gangbaar is. Als het personeel dit kan uitdragen, kan je het ook meer van je studenten verwachten. Veel vrouwelijke collega’s geven aan zich veilig te voelen, maar vaak als je doorvraagt blijkt dit helaas lang niet altijd het geval te zijn. 

We moeten met elkaar menstruatie bespreekbaar maken en het gesprek aan gaan. Dit kan door zelf te beginnen over je eigen menstruatie, maar ook als er onpasselijke ‘grapjes’ gemaakt worden.

We moeten eerst vanuit onszelf het gesprek aan gaan, voordat we kunnen verwachten van anderen dat er verandering plaatsvindt. 

Wat we wel nu kunnen doen als docenten is menstruatie bespreekbaar maken tijdens de lessen. Door met de leerlingen te praten en de discussie aan te gaan, kan er een zaadje gepland worden. Uiteindelijk is er verandering nodig van de hele schoolcultuur.” 

Heb je tips voor andere scholen om menstruatie bespreekbaar te maken? 

“Voor vrouwen in een organisatie is het goed om er zelf geen taboe van te maken. Dit kan al  door bijvoorbeeld openlijk met je menstruatieproducten naar het toilet te lopen. Dit is een kleine stap, maar kan bijdragen aan een groter doel: het doorbreken van het taboe op menstruatie.”