Delen

Inclusieve taal

WOMEN Inc. streeft naar gelijke kansen voor iedereen, ongeacht gender en sekse. Ongelijkheid is voor een deel verankerd in ons taal- en beeldgebruik. Denk bijvoorbeeld aan woorden als ‘brandweerman’ in plaats van brandweerkracht, het woord ‘papadag’ terwijl ‘mamadag’ niet bestaat, of de toevoeging van het woord ‘vrouwelijke’ in ‘vrouwelijke hoogleraar’ die nodig lijkt omdat het woord ‘hoogleraar’ ons impliciet en automatisch aan een man doet denken. Daarom zetten wij ons in voor inclusief taalgebruik. 

Stereotiep taalgebruik

Vooroordelen worden gevoed door stereotiep taalgebruik. Dat gebeurt op een aantal manieren. Zo is stereotypering bijvoorbeeld goed terug te zien in de manier waarop we labels gebruiken, oftewel etiketten als we verwijzen naar mannen en vrouwen en hun rol in de maatschappij. Meestal is dit in lijn met het stereotype beeld en valt dus niet op (bv: ‘luizenmoeder’). Als iets echter niet in lijn is met het stereotype beeld dan neigen we vaak om dit expliciet te benoemen (bv: ‘werkende moeder’ en ‘zorgende vader’). 

Stereotypering is ook terug te zien in wat we wel zeggen en wat juist niet: Vaak wordt de norm, dat wat we vanzelfsprekend vinden, weggelaten. Dit heeft een normaliserende functie. We beschrijven bijvoorbeeld vrouwen graag als minder ambitieus of meer onzeker, maar we zeggen er niet bij dat we bedoelen dan mannen. Ook de vragen die we stellen (of juist niet) worden gedreven door stereotypen – in interviews vragen we mannen andere dingen dan vrouwen. Vrouwen in topposities moeten vaak uitleggen hoe ze werk en zorg combineren en of ze zich daar schuldig over voelen – dat wordt van mannen niet gevraagd. 

Ten slotte is stereotypering ook te zien in hoe we iets zeggen. We communiceren namelijk anders over dingen die niet in lijn zijn met het stereotype beeld. We gebruiken vaker ontkenningen of ironie; we zijn meer concreet; we gebruiken meer tekst en uitleg; de nieuwe, onverwachte informatie komt eerder in de zin. Voorbeelden: “Ze heeft geen slechte CV, maar…” of concreet: “hij huilde” (uitzondering) tegenover abstract: “zij was emotioneel” (regel)

De gevolgen van stereotiep taalgebruik

Ons taalgebruik heeft niet alleen gevolgen voor hoe we anderen beoordelen, maar ook voor de keuzes die we maken. Denk bijvoorbeeld aan het kiezen van een opleiding, een carrière, of hoe je werk en zorg verdeelt binnen jouw gezin. Zoals hierboven beschreven horen we al vanaf jonge leeftijd in het taalgebruik om ons heen hoe jongens en meisjes zich horen te gedragen. Zolang we niet te veel van de norm afwijken hoeven we onze keuzes niet te verantwoorden. 

Als we van de norm afwijken worden we constant geconfronteerd met stereotiep taalgebruik. Dit kan leiden tot een daling in zelfvertrouwen, verlies van zelfvertrouwen en onderprestatie. Daarmee komt een vicieuze cirkel tot stand, waarbij de lagere prestaties het beeld van minder of zelfs helemaal niet geschikt zijn voor deze rol in stand houden. Zo draagt stereotiep taalgebruik ook bij aan onderrepresentatie van vrouwen aan de top. 

De stijlgids voor inclusief taalgebruik

Hoe kan ik op een gendergelijkwaardige manier communiceren? Welke termen kan ik het beste gebruiken als ik over personen van kleur wil schrijven? Hoe herken ik stereotiepe beelden? Iedereen die graag inclusiever wil communiceren loopt tegen één van deze vragen aan. Daarom heeft WOMEN Inc. de (incomplete) stijlgids geschreven. Tijdens het ontwikkelen van zo’n gids word je als organisatie gedwongen om in gesprek te gaan over soms lastige onderwerpen, zoals: welke woorden we wel en niet gebruiken, hoe we het beste om kunnen gaan met opmerkingen op social media, en wanneer we juist wel of niet de verschillen tussen vrouwen en mannen benadrukken. 

Met deze stijlgids wil WOMEN Inc. een voorbeeld geven van hoe gendergelijkwaardige en inclusieve (beeld)taal ontwikkeld kan worden. Want beelden en woorden beschrijven niet alleen de werkelijkheid, ze schrijven deze ook voor. De stijlgids is met name ontwikkeld voor medewerkers van WOMEN Inc., maar laat dit je niet afschrikken. Download de Stijlgids gratis en laat ons vooral weten wat je ervan vindt! 

Download de stijlgids hier!

Meer weten?

Gerelateerde artikelen

Bekijk meer
  • Kennis
  • Onderwijs
  • Media
  • ...

Beeldvorming

  • Kennis
  • Media
  • ...

Hoe gaat het met representatie in de media?

  • Kennis
  • Onderwijs
  • Media
  • ...

Wat is bias?

Bekijk meer