Delen

De vermogenskloof: omvangrijk en onzichtbaar

Van de loonkloof tussen vrouwen en mannen, die in Nederland nog steeds 13 procent is, heb je vast al eens gehoord. Net als de pensioenkloof: vrouwen bouwen gemiddeld 40 procent minder aanvullend pensioen op dan mannen. Maar heb je ook weleens gehoord van de vermogenskloof? Daar wordt veel minder over gesproken. Dat we het daar bijna niet over hebben is onterecht, aangezien Nederland de grootste vermogenskloof heeft van Europa. Hoe die kloof tot stand is gekomen en wat dit betekent voor de kansen van vrouwen in Nederland lees je in dit artikel. Want, het is hoog tijd dat de vermogenskloof in Nederland zichtbaar wordt!

Geschreven door: Danielle Selak

Wat is de vermogenskloof? 

Uit onderzoek van Oxfam Novib blijkt dat alle vrouwen wereldwijd samen 105 biljoen dollar minder vermogen* opbouwen dan alle mannen samen. Ter illustratie: dit verschil in welvaart tussen mannen en vrouwen wereldwijd is gelijk aan ruim vier keer de omvang van de Amerikaanse economie. Deze kloof wordt ook bevestigd door onderzoek van het World Economic Forum en WTW. Zij ontwikkelden samen de Global Gender Wealth Equity Index. Volgens deze index hebben vrouwen wereldwijd na hun pensionering slechts 74 procent van het vermogen van mannen. In Nederland is dit percentage zelfs nog lager, namelijk 70 procent. Dat betekent dat vrouwen in Nederland bijna een derde minder vermogen opgebouwd hebben bij hun pensioen dan mannen. Een enorme kloof dus, maar wat betekent die vermogenskloof nou precies?

 

 

Veel analyses richten zich op slechts één aspect van genderongelijkheid, zoals beloning, carrièrekansen of representatie van vrouwen aan de top. In werkelijkheid is genderongelijkheid echter een probleem dat zich gedurende het gehele leven van vrouwen opbouwt en hebben al deze aspecten invloed op elkaar. Uit het onderzoek van World Economic Forum en WTW blijkt dat vrouwen die aan het begin van hun carrière vergelijkbare functies en salarissen hebben als mannen, structureel achterblijven in opgebouwd vermogen aan het eind van hun loopbaan. Dan rest de vraag: hoe komt deze ongelijkheid tot stand?

Vrouwen in Nederland hebben bijna een derde minder vermogen opgebouwd bij hun pensioen dan mannen.

Hoe komt de vermogenskloof tot stand?

Er zijn verschillende factoren die bijdragen aan de vermogenskloof tussen mannen en vrouwen. Denk daarbij aan: de loonkloof, ongelijke carrièrekansen en doorgroeimogelijkheden, loopbaanonderbrekingen door zorgtaken, verschillen in financiële kennis en levensgebeurtenissen zoals scheiden. Hieronder lees je hoe deze aspecten zorgen voor minder vermogensopbouw.

De loonkloof
De loonkloof tussen vrouwen en mannen leidt tot minder opbouw van spaargeld en vermogen voor vrouwen. De loonkloof is deels te verklaren. Zo werken vrouwen vaker in laagbetaalde sectoren, zoals de zorg en het onderwijs. Ook hebben mannen vaker dan vrouwen leidinggevende functies met hogere uurlonen. Maar, een verklaring is nog geen rechtvaardiging. Er is namelijk ook een deel van de loonkloof dat niet te verklaren is. Dit noemen we ongelijke beloning: vrouwen krijgen voor hetzelfde werk minder betaald dan mannen

Carrièrekansen en doorgroeimogelijkheden
Ook hebben vrouwen minder carrièrekansen en doorgroeimogelijkheden dan mannen, wat leidt tot langzamere loonstijging en minder vermogensopbouw. (Onbewuste) vooroordelen spelen hier een grote rol bij. Zo hebben vrouwen in vergelijking met mannen vaker slechte uitkomsten van onderhandelingen over salaris, omdat onderhandelen vaak (onbewust) als iets mannelijks wordt gezien. Ook speelt bias een rol, onze hersenen gaan onbewust op zoek naar iemand die op ons lijkt. Omdat mannen vaker op leidinggevende posities zitten, is de kans dus groter dat zij een man zullen kiezen. Daarnaast worden de meeste leidinggevende functies vaak alleen fulltime aangeboden, terwijl veel vrouwen parttime werken.

Werk-zorg balans
Een belangrijke reden voor het parttime werken is dat vrouwen vaker de onbetaalde zorgtaken voor hun rekening nemen. De manier waarop verlofregelingen en kinderopvang in Nederland geregeld zijn en de manier waarop wij denken over de rollen van vrouwen en mannen heeft grote invloed op de keuzes die mensen maken. Zo besteden vrouwen nog altijd 1,5 keer meer tijd aan onbetaalde zorgtaken dan mannen. Daardoor doen vrouwen vaker dan mannen een stap terug op werk om tijd te kunnen besteden aan onbetaalde zorgtaken, zoals de zorg voor kinderen en mantelzorg. Minder werken leidt tot minder loon, minder pensioen en dus minder vermogensopbouw. 

Financiële dienstverlening
Volgens de Wealth Equity Index speelt het verschil in financiële bewustwording en risico vermijding bij beleggen tussen mannen en vrouwen ook een grote rol. Als je naar de geschiedenis kijkt is dit niet gek, vrouwen mogen namelijk pas sinds 1956 een eigen bankrekening openen. De financiële sector is dus van oudsher niet ingericht op de behoeften van vrouwen. Dit blijkt ook uit onderzoek van ABN AMRO in samenwerking met McKinsey & Company en Better Future: 67 procent van de vrouwen voelt zich niet begrepen of gehoord door de financiële dienstverlening. Volgens EIGE worden in Europa vrouwen vooral benadeeld ten opzichte van mannen als het gaat om aandelen en bedrijfsvermogen. Zo is het voor vrouwen lastiger om een lening te krijgen en hebben ze te maken met hogere tarieven waardoor ze moeilijker een bedrijf kunnen starten

Levensgebeurtenissen
Tot slot spelen levensgebeurtenissen zoals scheiding of overlijden ook een grote rol in de vermogenskloof. Wanneer dit gebeurt en financiële afspraken niet zijn vastgelegd, wat bij de helft van de samenwonenden het geval is, heeft dit grote financiële gevolgen voor vrouwen. Zo gaan vrouwen er na een scheiding financieel het meest op achteruit: zij hebben vijf jaar na de scheiding 21 procent minder koopkracht dan mannen

 

Minder werken leidt tot minder loon, minder pensioen en dus minder vermogensopbouw. 

Wat bekent dat voor de kansen van vrouwen?

Terug naar de boodschap aan het begin van dit artikel: de vermogenskloof in Nederland is de grootste van Europa. Inmiddels weten we dat deze kloof wordt opgebouwd door een opeenstapeling van factoren. Maar de gevolgen blijven vaak onderbelicht. Zo is bijna de helft van de vrouwen in Nederland momenteel financieel afhankelijk van hun partner of de overheid. Dat is niet niks: het betekent dat je minder zekerheid hebt om financiële plannen te maken voor de toekomst, zoals een huis kopen of kinderen krijgen. Daarnaast heb je weinig financiële buffers bij onvoorziene omstandigheden, zoals een scheiding of inflatie. In het ergste geval kan financiële afhankelijkheid ervoor zorgen dat je een gewelddadige relatie niet kunt ontvluchten. Zo heeft 12 procent van de vrouwen in de Europese Unie te maken gehad met economische controle of misbruik door hun (ex)partner

 

 

De Britse econoom Peter Kenwey geeft aan dat de vermogensvoorsprong van mannen er voor zorgt dat zij meer macht hebben om belangrijke levenskeuzes te maken, bijvoorbeeld waar ze gaan wonen. Dit kan ook de carrière van hun partner sterk beïnvloeden. Het gevolg: op het moment dat vrouwen met pensioen gaan zijn zij afhankelijk van een lager pensioen dan mannen en hebben zij weinig tot geen eigen vermogen om dat mee aan te vullen

In het ergste geval kan financiële afhankelijkheid ervoor zorgen dat je een gewelddadige relatie niet kunt ontvluchten.

Wat kunnen we doen om de kloof te dichten? 

Nu we de gevolgen weten van de vermogenskloof voor vrouwen is de volgende vraag natuurlijk: wat kunnen we daar dan aan doen? Om deze kloof te dichten is het belangrijk dat er op alle afzonderlijke aspecten die hierboven staan opgesomd, verandering wordt gerealiseerd. Denk hierbij aan het beter waarderen van sectoren waarin voornamelijk vrouwen werken, het gelijktrekken van partnerverlof en zwangerschapsverlof, het realiseren van toegankelijke kinderopvang en het doorbreken van traditionele rolpatronen en stereotypen over mannen en vrouwen. Ook is het belangrijk dat de financiële sector hun producten meer laat aansluiten op de behoeften van vrouwen en dat financiële dienstverleners in hun advies de risico’s die komen kijken bij scheiden meenemen. 

De vermogenskloof legt meerdere vormen van ongelijkheid in de samenleving bloot. Nu zichtbaar is dat Nederland de grootste vermogenskloof heeft van Europa, kunnen we daar niet meer omheen. Het is tijd om het systeem te fixen! WOMEN Inc. zet zich in om de duurzame financiële onafhankelijkheid van vrouwen in Nederland te verbeteren, daar valt ook de vermogenskloof onder. Wil je weten hoe? Houd dan onze socials en website in de gaten. 

Gerelateerde artikelen

Bekijk meer
  • Actueel
  • Financiën
  • ...

Beleggen: het (on)verklaarbare gat tussen vrouwen en mannen

  • Actueel
  • Financiën
  • ...

Gratis kinderopvang: nu is het moment

  • Actueel
  • Financiën
  • Media
  • ...

Traditionele huisvrouw: droom of illusie?

Bekijk meer