4 mythes over de loonkloof

De loonkloof tussen mannen en vrouwen is een omstreden onderwerp: bestaat ‘ie nu wel of niet? En zo wel, is dat dan niet gewoon de schuld van vrouwen zelf? Best begrijpelijk, die verwarring, want het is een complexe zaak. Wat we alvast met zekerheid kunnen meedelen: de loonkloof bestaat. Werkende mannen verdienen in Nederland namelijk gemiddeld 15,5% meer dan werkende vrouwen. Er zijn veel misvattingen over wat de loonkloof precies is. Daarom hebben we 4 mythes over de loonkloof voor je op een rijtje gezet!

 

1. Als je er mee rekening houdt dat vrouwen deeltijd werken is de hele loonkloof te verklaren

De loonkloof van 15.5% komt voort uit het verschil tussen het bruto uurloon van werkende mannen en het bruto uurloon van werkende vrouwen in Nederland. Het feit dat vrouwen vaker parttime werken heeft veel invloed op hun positie op de arbeidsmarkt en op de loonkloof. Maar het feit dat vrouwen gemiddeld minder uren maken dan mannen (in 2017 werkten vrouwen gemiddeld 26 uur in de week, mannen 36 uur), bijvoorbeeld doordat vrouwen vaker deeltijd werken en mannen vaker voltijd, is in dit percentage niet meegenomen. Als je dát zou meenemen in de berekening van het loonverschil, dan zou je uitkomen op een loonkloof van 37%(!).

Ook opleidingsniveau, de sector waarin iemand werkt, loopbaanonderbreking en of iemand een leidinggevende functie heeft of niet, spelen een rol. Als je rekening houdt met al deze factoren, blijft er nog wel een loonkloof over van zo’n 6%. Dit noemen we de ‘onverklaarbare loonkloof’, waarvan een deel hoogstwaarschijnlijk met (onbewuste) discriminatie te maken heeft: vrouwen verdienen dan minder dan mannen voor precies hetzelfde werk. Dat een deel van de loonkloof te verklaren is, betekent trouwens niet dat er niks aan gedaan moet worden. Een verklaring is namelijk niet altijd een rechtvaardiging. In plaats van te zeggen dat vrouwen maar meer voltijd moeten gaat werken zouden we bijvoorbeeld ook kunnen streven naar hogere lonen in ‘vrouwensectoren’ als de zorg.

 

2. Nederlandse vrouwen zijn gewoon lui

‘Vrouwen moeten niet zo zeuren en gewoon eens wat harder gaan werken’, wordt er wel eens gezegd. Iemand die dit zegt, houdt geen rekening met het feit dat vrouwen 1,5 keer zoveel onbetaald werk verrichten als mannen. Denk hierbij aan huishoudelijke taken, boodschappen doen, zorg voor kinderen of mantelzorg. Het is zelfs juist zo dat tweederde van de mensen die meer uren zouden willen werken dan in hun huidige deeltijdfunctie vrouwen zijn. Door hardnekkige beeldvorming heerst er nog altijd het idee dat vrouwen moeten zorgen en mannen werken.

 

3.  Vrouwen durven niet te onderhandelen

Het is niet perse zo dat vrouwen minder onderhandelen dan mannen, maar wel zo dat onderhandelen door vrouwen minder beloond wordt. In onderhandelingen leiden ‘mannelijke eigenschappen’ als lef, risico en assertiviteit, bij mannen vaak tot een hoger loon en een betere carrière. Tegelijkertijd zien we dat vrouwen die zich dit gedrag eigen maken daar soms nadelige gevolgen van ondervinden. Wie niet assertief is kan naar een hoger loon sowieso wel fluiten, maar wie zich als vrouw ‘te mannelijk’ opstelt wordt vaak gezien als een koude, harteloze bitch. Je bent als vrouw ‘damned if you do, damned if you don’t’, zeg maar.

 

4.  Parttime werken is een vrije keuze

Het is een veelgehoorde: “als vrouwen meer willen verdienen en hogerop willen komen, moeten ze ook gewoon een keer fulltime gaan werken!” Dat is echter makkelijker gezegd dan gedaan. Ten eerste zijn voltijd functies niet altijd beschikbaar. Zo zijn er heel veel vrouwen werkzaam in de zorg en het onderwijs, waar vooral parttime banen worden aangeboden. Daarnaast nemen vrouwen, zoals gezegd, over het algemeen nog steeds het overgrote deel van de zorgtaken en huishoudzaken op zich. Veel mensen zien kinderopvang niet als optie, en voor vaders zijn er vaak weinig mogelijkheden om minder te werken. Daar komt nog eens bovenop dat er in Nederland helaas nog een groot stigma ligt op zowel fulltime werkende moeders als op parttime of niet werkende vaders. Zo blijkt 80% van de Nederlanders 3 dagen of minder per week het ideale aantal werkdagen voor vrouwen met jonge kinderen te vinden (slechts 35% vindt dat voor zulke vaders). Door deze hardnekkige rolpatronen moeten vrouwen en mannen die dat anders willen doen flink tegen de stroom inzwemmen. Dat is niet voor iedereen weggelegd en dus leiden deze rolpatronen er vaak toe dat een vrouw, bij komst van kinderen, parttime gaat werken of (tijdelijk) helemaal stopt met werken.

 

Bonus mythe: Als vrouwen inderdaad goedkopere arbeidskrachten zouden zijn, zouden bedrijven alleen nog maar vrouwen aannemen

Dat vrouwen minder betaald worden dan mannen bij gelijk werk, is per wet verboden. Maar het gebeurt wel, vaak doordat er veel individueel onderhandeld wordt, wat meestal in het nadeel van de vrouw uitvalt (zie ook: waarom onderhandelen niet altijd zin heeft). Omdat er in Nederland geen wetgeving is die stelt dat bedrijven openlijk de man/vrouw verdeling van hun salarissen moeten delen, is onbekend wanneer dit het geval is. Het is dus niet zo dat vrouwen bij voorbaat goedkopere krachten zijn, maar vaak gedurende hun leven wel veel salaris mislopen. Echter is het wel zo dat het werk dat vrouwen doen vaak lager op waarde wordt geschat, iets waarmee Britse supermarktketen Tesco een miljardenclaim riskeerde
 

 

Lees meer:

Wat is de loonkloof?         Verschil tussen loonkloof Nederland en België

Waarom onderhandelen niet altijd zin heeft          Tips voor werkgevers