WOMEN Inc. Blog: Vrouwen en Armoede

1 oktober 2013

Op een symbolische plek in het Utrechtse Lombok vond afgelopen vrijdag het symposium ‘Hoe komt zij vooruit’ plaats. Een symposium over vrouwen met een minimuminkomen georganiseerd door de werkgroep Arme kant van Nederland/EVA. Naast de vele persoonlijke verhalen, stonden ook ‘best practices’ centraal. En daaruit bleek dat er grote verschillen bestaan in hoe gemeenten hun beleid vormgeven.

Niet meer mee te tellen
De Wijkplaats, de plek waar ook de voedselbank haar pakketten uitgeeft, is feestelijk versierd met ballonnen met de teksten ‘armoede is onrecht’ en ‘gelijker = rijker’. De cijfers stemmen echter minder vrolijk. Ruim 1,3 miljoen mensen in Nederland leven in een huishouden met een minimuminkomen. Het aantal alleenstaande moeders is binnen deze groep oververtegenwoordigd. En het aantal vrouwen met een risico op armoede is sinds 2011 sterk gestegen. “Vrouwen worden vaker en harder geconfronteerd door armoede”, aldus Nel de Boer, stafmedewerker van Arme kant van Nederland/EVA. Wat armoede met je doet blijkt uit de verhalen van vrouwen. Het gevoel niet meer mee te tellen in de samenleving, alleen bezig zijn met overleven en de vraag hoe je je kinderen vanavond te eten moet geven, moedeloosheid en verlies van zelfvertrouwen. Maar ook de bureaucratie waar je als uitkeringsgerechtigde mee te maken krijgt. De vrouwen vertellen over de wet- en regelgeving waar ze op vastlopen in hun pogingen om uit de armoede te geraken en het onbegrip dat zij ervaren voor hun positie als alleenstaande moeder met een bijstandsuitkering.

Venlo als voorbeeldstad
Uit de uiteenlopende verhalen wordt duidelijk dat armoedebestrijding om maatwerk vraagt. Maatwerk die gemeenten het beste kunnen bieden aangezien zij dichter bij de burger staan dan ‘politiek Den Haag’. Gemeenten zouden beter weten wat er bij mensen speelt en hoe zij het beste naar betaald werk kunnen worden begeleid. Dat lijkt te betwijfelen na het verhaal van de wethouder uit Venlo. Hij spreekt over medewerkers van de Sociale Dienst die ‘gevangen zitten in hun kantoor’, die een caseload hebben van 250 klanten. Klanten die ze nog nooit hebben gezien en die bestaan uit dikke dossiers in plaats van mensen. Bellende klanten worden als lastig ervaren ‘omdat zij je van je werk houden’. Het standaard beeld in veel gemeenten. De omgekeerde wereld, aldus de wethouder. Hij heeft het roer omgegooid. In zijn gemeente staat klantcontact centraal. Een klantmanager van de Sociale Dienst is verantwoordelijk voor maximaal 40 mensen die hij/zij persoonlijk begeleidt. Zijn werkplek is niet in een groot afgelegen kantoor, maar in de wijk dicht bij de mensen. Een groot succes. Klanten voelen zich weer gezien en serieus genomen. Klantmanagers kunnen beter inspelen op de wensen en behoeften van hun klanten waardoor de kans op uitstroom wordt vergroot.

Iedere gemeente haar eigen beleid
Een inspirerend voorbeeld, maar het laat tegelijkertijd de grote verschillen tussen gemeenten zien in hoe zij hun beleid vormgeven. Dat wordt nog eens bevestigd door het verhaal van Miranda Voogt, beleidsmedewerker in de gemeente Den Haag. Recent is daar het Haags Emancipatie Studiefonds van start gegaan een beurs geeft aan vrouwen uit Den Haag die zelf niet de mogelijkheid hebben om een MBO opleiding te betalen. Het bedrag van de studie wordt geschonken als het diploma of certificaat wordt gehaald. Uniek, want geen andere gemeente in Nederland biedt een dergelijke financiële ondersteuning. Andere gemeenten kennen vaak een leenstelsel, maar dit schrikt veel mensen af omdat zij bang zijn om straks ook nog met een studieschuld achter te blijven.

Decentralisatie zorgt dat er mooie lokale initiatieven ontstaan zoals in Venlo en Den Haag. Tegelijkertijd leidt dit ook tot ongelijkheid tussen gemeenten. Waar de ene vrouw in haar gemeente stickers moet plakken in een sociale werkplaats omdat haar klantmanager de ambities van deze vrouw niet kent, krijgt een andere vrouw de mogelijkheid een opleiding te volgen om zo haar kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Hoe kan dit veranderd worden zodat vrouwen met een minimuminkomen in alle gemeenten dezelfde kansen en mogelijkheden krijgen? Door een lobby van onderaf vanuit de vrouwen zelf, luidt de conclusie uit de zaal. De gemeenteraadsverkiezingen in maart zijn bij uitstek de kans voor vrouwen om hun stem te geven aan lokaal beleid. Tot dan kan een vrouw met een minimuminkomen maar het beste verhuizen naar Venlo of Den Haag.

Saskia de Hoog
Programmamaker en redacteur WOMEN Inc.