Meer vrouwen aan de top

Kloongedrag en groepsdynamiek weerhouden een ondernemingsbestuur dat uitsluitend uit mannen bestaat ervan om een vrouw te benoemen, zelfs als de bestuursleden ieder individueel een dergelijk besluit zouden steunen.
Ook ontbreekt het vrouwen in Nederland nu nog aan krachtige vrouwelijke rolmodellen. Wij eisen daarom gender balance in het ondernemingsbestuur, de wetenschap én het openbaar bestuur: dat wil zeggen minimaal veertig procent mannen én minimaal veertig procent vrouwen aan de top, te realiseren niet later dan 2020.

Heleen Mees en Neelie Kroes

Verslag

‘Het mannenkartel moet eraan! In bedrijfsleven, bestuur en wetenschap.’
Door: Mirjam van Tiel

Afgelopen maandagavond lijkt dan toch echt het startschot geklonken te hebben voor de derde feministische golf in de lage landen. Publiciste Heleen Mees en Eurocommissaris Mededinging Neelie Kroes gingen in debat met Femke Halsema (fractieleider Groen Links) en Ben Verwaayen (CEO British Telecom). Daarna werd de discussie onder bezielende en humoristische leiding van Sandra Rottenberg opengegooid naar goed gevulde zaal, waar een indrukwekkend gezelschap van toppers uit onder meer politiek, media, bedrijfsleven, vakbond en wetenschap (Trude Maas, Mirjam Sterk, Lousewies van der Laan, Alexander Rinnooy Kan, Mei Li Vos, Agnes Jongerius, Margreet Fogteloo, José Rozenbroek, Cisca Dresselhuys, Sylvia Tóth, Carmen Breeveld e.v.a.) had plaatsgenomen.

Dat er in Nederland veel te weinig vrouwen in de top van het bedrijfsleven en de politiek te vinden zijn, daar zijn we het allemaal over eens. Dat ligt níet aan gebrek aan vrouwelijk talent of hoogopgeleide vrouwen. En het is wél slecht voor de economie en voor de samenleving. Dus wat gaan we eraan doen? Hoe krijgen we gender balance?

Femke Halsema identificeerde een aantal oorzaken. Mannen zitten ons dwars (ze maken geen plaats voor vrouwen), de cultuur in Nederland zit ons dwars (het anderhalfverdienersmodel wordt breed als de ‘fatsoenlijke manier’ ervaren), de slechte voorzieningen hinderen ons (schooltijden, verlofregelingen, kinderopvang), maar vrouwen zitten ook zichzelf dwars (emancipatie is nou eenmaal niet altijd leuk, er moet hard gewerkt worden).

Volgens Heleen Mees is er in Nederland een mannenkartel, en ze stelde een gefeminiseerde code-Tabaksblat voor gender balance voor. Bedrijven die zich dan niet aan de richtlijnen houden, moeten dan uitleggen waaróm ze er niet aan konden voldoen. Kunnen ze dan niet, dan volgende er harde sancties.

Ben Verwaayen stelde dat we het allemaal over de wenselijke uitkomst eens zijn, maar is tegen het opleggen van ‘moeten’, onder meer omdat quota leiden tot stigmatisering. Hij ziet meer heil in het stimuleren van het ‘willen’, bijvoorbeeld door het aanbieden van ‘maatmantelpakken’ aan vrouwelijke talenten (thuiswerken, flexibele werktijden, evt. een oppas-van-de-zaak).

Neelie Kroes was van mening dat we met geduld, mooie woorden en peer pressure niet vooruitkomen. De tijd is gekomen voor harde targets en het sanctioneren van bedrijven en instellingen die daarvan afwijken. Tegelijkertijd moeten vrouwen ook geen boter op hun hoofd moeten hebben, en wel lock stock and barrel voor de carrière moeten gaan, als ze daarin aan de top willen komen. Dan maar niet met vriendinnen naar het terras voor een glaasje rosé.

Daarna was de microfoon voor iedereen die een suggestie voor een oplossing had. Dat mannen zich uitstekend aan targets kunnen houden, zeker als daar een bonus aan vast zit, lijkt veelbelovend te zijn als er een gedragscode of wetgeving wordt bereikt. Dat vrouwen aan het thuisfront beter moeten onderhandelen was ook een veelgehoorde suggestie.

De drie belangrijkste actiepunten die uit de discussie bovendreven:

1. samenstellen van een lijst met agendapunten voor de informatrice van het volgende kabinet;
2. indienen van een klacht bij de Nederlandse Mededingsautoriteit;
3. vormen van een actiecomité ‘Women on Top’. Dit comité stelt een manifest op waarin er concrete verbeteringen worden geëist ter bevordering van de doorstroom van vrouwen naar de top.