Hoe tevreden is de Nederlandse vrouw? En hoe tevreden ben jij?

Verslag

Door: Sandra Heerma van Voss

Bent u tevreden? Na een geleverde prestatie kan een ‘ja’ op deze vraag niet anders dan positief geïnterpreteerd worden, maar zomaar, altijd en overal tevreden zijn, dat is voor een mens de dood in de pot. Dan valt er kennelijk niets meer te wensen, niets meer om voor te vechten. En de Nederlandse vrouw ís tevreden. Zij geeft haar leven een 7,9.

Dat hoge cijfer kwam uit een onderzoek van vrouwenbladen Margriet en Opzij onder duizend Nederlandse vrouwen. Maandagavond gingen hoofdredacteuren Anneliese Bergman van Margriet en Cisca Dresselhuys van Opzij erover in discussie met Frits Spangenberg, directeur van het in ‘levenswaarden’ gespecialiseerde enquêtebureau Motivaction. Met name Cisca Dresselhuys bleek ontevreden met dat ‘tevreden’. _{Ik zou het vrouwen zo gunnen om zich nog eens ergens boos over te maken”, zei ze. Presentatrice Barbara Barend noemde de Nederlandse vrouw} verwend”, Spangenberg betichtte haar van een _{gebrek aan doorzettingsvermogen”. Het woord ‘mutsen’, dat Dresselhuys} met de Black en Decker op de keel” gebruikt had in tv-programma Pauw en Witteman, viel nog net niet, maar het geheel was weinig complimenteus.

De vrouwen in de zaal – ongeveer vijftig waren het er, met leeftijden van in de twintig tot in de zestig - hielden zich aanvankelijk dan ook muisstil. Ze bevonden zich in de vreemde positie van tevredenheid ‘beticht’ te worden, of ze zichzelf nu indeelden bij de hoog opgeleide, hard werkende Opzij-vrouwen of bij de mildere, minder ambitieuze lezeressen van Margriet. Maar op den duur kregen ze er genoeg van. WOMEN Inc.-bestuurslid Ellin Robles nam het voortouw: zij werd alsmaar kwader op met name Spangenberg, en verliet tenslotte joelend de zaal. Hoe haalde hij het in zijn hoofd om zo geringschattend over de prestaties van vrouwen te doen? ,,Heeft u wel eens een kind gebaard?!”

Anderen vielen haar op mildere toon bij. Als blijkt dat vrouwen geen zin hebben om directeur van Motivaction te worden, zoals Spangenberg betreurde, is dat dan een teken van luiheid? Of zijn ze slim, en beschermen ze hun leven bewust tegen werkweken van tachtig uur? Barbara Barend gaf haar moeder als voorbeeld: die had professor kunnen worden, maar koos nadat ze kinderen had gekregen voor een minder strak carrièreplan. Vader Frits was aldoor weg, werken. Waarom liep dat zo, wilde Cisca Dresselhuys weten, waarom onderhandelde ze destijds niet harder met haar man? Barbara Barend gaf geen antwoord, maar noemde aan het begin van de avond wel haar moeder als grote inspiratiebron.

‘Tevreden’ is een persoonlijk, gekleurd begrip. En het is relatief: je bent alleen tevreden in verhouding tot andere situaties of tot andere mensen. Hierin schuilt volgens mij ook de sleutel tot een nieuw feministisch activisme. ,,Er zijn belangrijker problemen in de wereld […] dan de ongemakken waar een Nederlandse vrouw mee te kampen heeft”, schreef Joke Smit al in 1967, als relativerende opmaat voor haar beroemd geworden artikel over ‘Het onbehagen bij de vrouw’. Sindsdien is dat onbehagen althans voor een deel succesvol aangepakt: vrouwen hebben meer kansen en meer keuzes. Een groter financieel bewustzijn zou niet gek zijn, en over de afwas en de luiers zijn ze er met hun mannen ook nog niet helemaal uit, maar dat noch hard-core carrièretijgers noch met overgave moederende gezelligheidsdieren zich nog langer voor hun levensstijl hoeven te verantwoorden, lijkt me pure winst. So far, so good.

Maar de wereld is groter dan het eigen huis alleen. Wie om zich heen kijkt en zich informeert – en dat doen de vrouwen die er maandag waren in elk geval, bleek uit hun opsommingen van wat ze allemaal lazen – vindt nog genoeg onrecht en misstanden. Tevredenheid kan, zoals een dame uit de zaal opmerkte, ook een voedingsbodem zijn voor een revolutie: wie zich tevreden voelt, heeft energie om voor het goede te strijden, terwijl ontevredenheid juist kan leiden tot apathie.

Een revolutie dus, graag. Op naar die derde golf. Op naar méér tevredenheid. Maar dan niet alleen voor onszelf.