De Marokkaanse vrouw: De carrièretijger van de 21ste eeuw?

Terwijl DJ Suna een lekker muziekje draait stroomt de zaal vol. Met een kopje verse muntthee en wat lekkere Marokkaanse koekjes zit de sfeer er al gelijk in. Tanja Jadnanansing opent de avond samen met Suna en een door haar uitgekozen muziekfragment. Het merendeel van de zaal was nog nooit eerder bij een WOMEN Inc. Talkshow geweest. Reden genoeg voor Tanja om nog even kort toe te lichten waar WOMEN Inc. voor staat.

Tijdens deze WOMEN Inc. Talkshow stond het Target: Meer verschillende vrouwen in beeld centraal. Het eerste deel van de avond ging over het succes van de Marokkaans-Nederlandse vrouw en het tweede deel over het vinden van een geschikte partner.

De gasten en hun lijfliederen

Tanja nodigt haar gasten; Hassnae Bouazza, Rachida el Moussaoui, Samira Bouchibti en Fatima Elatik uit om op het podium plaats te nemen. Om deze gasten eerst wat beter te leren kennen wordt van iedereen het lijflied gespeeld. Rachida el Moussaoui, is Internist bij Onze Lieve Vrouwe Gasthuis. Rachida's lijflied is Ponci Ponci van Brenda Fassie. 'Dit nummer van deze Zuid-Afrikaanse zangeres brengt mij gewoon tot mijzelf.' Daarna is Samira Bouchibi, Tweede Kamerlid, aan de beurt. Het publiek schoot massaal in de lach toen Andre Hazes met 'Zij gelooft in mij', door de zaal galmt. Samira: 'Moet ik dit verklaren? De 'zij' in het lied gaat over mijn moeder. Die gelooft in mij, dat is erg belangrijk. Ze is er onvoorwaardelijk voor mij.' Het lijflied van Fatima Elatik, stadsdeelvoorzitter Amsterdam Zeeburg, is ‘Coming out’ van Diana Ross. 'Ik word gek van alle negativiteit over Marokkanen. Coming out staat voor een beetje trots zijn op jezelf.' Het laatste lijflied is Abdelkader van Khaled. Het lijflied van documentairemaakster Hassnae Bouazza. 'Het komt van een van mijn lieveling cd's en Khaled is een van de vijf mannen waar ik stiekem verliefd op ben.'

Marokkaans succes

Na deze lijfliederen is het tijd om over te gaan naar het onderwerp van de avond. De succesvolle Marokkaans-Nederlandse vrouwen. De onderzoeksresultaten over de tweede en derde generatie Marokkaanse vrouwen in Nederland zijn alom bejubelend. Samira verklaart dit: 'De belangrijkste reden is dat ze gezien worden. Ze willen, dat zie je terug in de media en het onderwijs.'

Maar de gasten plaatsen ook de nodige kanttekeningen bij het labelen van Marokkaanse vrouwen als succesvol. Fatima vraagt zich af wat precies met succesvol wordt bedoeld, het kan namelijk ook heel betuttelend overkomen. 'Je suggereert ermee dat het bijzonder is dat Marokkaanse vrouwen werken en carrière maken, het moet juist normaal gevonden worden. Je moet heel erg oppassen met het labels als succesvol.' Hassnae is het hiermee eens. 'Ja, we hebben banen, dat is niet meteen succesvol. De ontwikkeling die Marokkaanse jongeren hebben meegemaakt is verschilt niet veel van die van Nederlandse jongeren. Maak het niet te groot.''

Rachida wordt in Readers Digest geportretteerd als succesvolle Marokkaans-Nederlandse arts. Haar Marokkaanse achtergrond is hier de insteek van het artikel. Hoe staat Rachida hier tegenover? Rachida: 'Natuurlijk moet je voorzichtig zijn met labels. Maar we moeten ook niet van tafel schuiven dat wij veel meer hebben moeten overwinnen. Onze ouders kwamen hier als gastarbeider en waren voornamelijk bezig met zich staande te houden in een vreemde cultuur. We hebben een hele snelle inhaalslag gemaakt. Je moet wat we bereikt hebben ook niet kleiner maken dan het is.'

Het dilemma van aan de ene kant wel trots zijn op wat je hebt bereikt en aan de andere kant niet als uitzondering gezien willen worden speelt ook in het publiek. Aicha, presentatrice van AT5, reageert vanaf de eerste rij. 'Het is mooi om te zien dat vrouwen succesvol zijn en er steeds meer verschillende zichtbare rolmodellen komen. Maar de stempel Marokkaans vind ik jammer.'

De Marokkaanse gemeenschap

Tanja is toch benieuwd hoe er vanuit de Marokkaanse gemeenschap gereageerd wordt op vrouwen die carrière willen maken: 'Ik, als Hindoestaanse werd er bijvoorbeeld weldegelijk op aangekeken dat ik carrière maakte.' Fatima vertelt dat er in de loop van de jaren veel veranderd is. 'Twintig jaar geleden kon je niet op jezelf wonen als meisje. Nu is dat anders, iedereen moet zijn eigen rol pakken om de gemeenschap te veranderen.' Samira beaamt dat er stappen in de goede richting worden gemaakt, maar dat er nog veel moet gebeuren. Hassnea stelt dat het heel goed mogelijk is je te onttrekken van kritiek uit Marokkaanse kringen. 'Je hebt alle kansen jezelf te ontwikkelen, kijk vooral ook verder dan de Marokkaanse gemeenschap.' Fatima geeft aan dat je niet over Marokkaanse vrouwen moet praten in termen van 'onderdrukte vrouw', maar haar juist op haar kracht moet aanspreken. Het benoemen van eventuele hobbels blijft op gespannen voet staan met het labellen van Marokkaanse vrouwen.

Rolmodellen

Op de eerste rij zit schrijfster en universitair hoofddocent Marjo Buitelaar. Zij reageert: ‘Mijn boek, Van huis uit Marokkaans, is geschreven vanuit verschillende levensverhalen van Marokkaanse vrouwen in Nederland. Veel vrouwen zijn razend snel geëmancipeerd , zonder rolmodellen om aan vast te houden of gebaande paden. De discussie over labellen lijkt op een dilemma van feministen in de jaren ‘70. Ze willen graag gelijk behandeld worden maar ook erkenning krijgen in wat ze doen.' Kortom: het moet heel gewoon zijn dat een vrouw minister is, maar het is ook bijzonder als je een van de eerste vrouwen bent die het zover geschopt heeft. Rachida stemt hiermee in.' Ik wil niet als super woman gezien worden. Maar er zijn verschillen tussen de culturen. Als je doet alsof die verschillen er niet zijn vergooi je je taak als rolmodel.'

Dat er rolmodellen nodig zijn beaamt iedereen. Als je succesvol bijvoorbeeld meet aan economische zelfstandigheid is er nog veel te behalen voor Marokkaanse vrouwen. De arbeidsparticipatie van Marokkaanse vrouwen ligt nog steeds erg achter vergeleken met Surinaamse of Nederlandse vrouwen. Je ziet dat de weg naar de arbeidsmarkt vaak langer is omdat Marokkaanse vrouwen heel laag beginnen en opleidingen stapelen. Ook zijn veel Marokkaanse vrouwen nog bezig met zich te ontdoen van ketenen. Er is een grote behoefte aan rolmodellen.

Raja Felgata: 'Ik vind dat je als succesvolle, zichtbare Marokkaanse vrouw de verantwoordelijkheid hebt andere vrouwen te inspireren en een steentje bij te dragen.' Hassnae vindt het zijn van een rolmodel vanzelfsprekend. 'Je doet je ding, dat hoef je toch niet bewust te doen. Rolmodel zijn is toch niet iets wat je actief moet invullen?' Raja: 'Het is vanzelfsprekend maar soms vraagt het wel een inspanning of een bewust zijn van dat je een rolmodel bent'.

De Liefde

Het tweede onderwerp is de liefde. Om het onderwerp goed in te leiden wordt eerst de documentaire van Hassnae getoond. Deze documentaire vertelde het verhaal van twee Marokkaanse vrouwen en een Marokkaanse man die moeite hadden met een geliefde vinden. De Marokkaanse vrouwen hebben een groot verlanglijstje. Ze zoekt een gelijke. Hassnae licht haar documentaire toe.' Het onderwerp speelt heel erg, Marokkaanse jongeren vinden elkaar niet.'

Op de eerste rij zit Hoogleraar demografie Jan Latten. Volgens hem is het een algemeen fenomeen voor hoogopgeleide vrouwen. 'Ze stellen hoge eisen en zijn minder compromisvol. Bij de Marokkaanse gemeenschap blijft de mannelijke ontwikkeling achter. Gechargeerd: Marokkaanse vrouwen worden jurist en Marokkaanse jongens belanden in het gevang, dat gaat niet goed samen.' Verrassend is dat de derde generatie hoogopgeleide Marokkaanse vrouwen nog later moeder worden dan de Nederlandse vrouwen. 'Het probleem van deze vrouwen is niet zozeer elkaar vinden, maar om samen te blijven.'

Aicha heeft gelukkig wel 'de perfecte man' gevonden, weliswaar geen Marokkaanse maar een Hindoestaanse. Natuurlijk wordt hij onder luid applaus even geshowd aan het publiek.
Fatima geeft tot slot nog een tip. 'Je hoeft je partner niet te vinden in de Marokkaanse gemeenschap. Zoek gewoon naar liefde. '

Daarmee werd het onderwerp afgesloten met een spannende man-vrouw battle tussen Raja Felgata en Kahlid Qouaziz. Na deze gender battle was de Talkshow afgelopen maar werd er nog lang nagekletst.