Column Roos Wouters

Wat is er nodig om het ouderschap, de arbeidsmarkt en het onderwijs zo te emanciperen dat het past in het dagelijkse leven van werkende gezinnen. Deze vraag stelde ik in mijn boek Fuck ik ben een feminist.
Op dit moment gaat emancipatie in Nederland vooral over het verhogen van het Bruto Nationaal Product, steeds minder over het verhogen van het Bruto Nationaal Geluk: gelijke kansen voor vrouwen en mannen om kinderen en werk op een verantwoorde en ontspannen manier te kunnen combineren. Natuurlijk ben ik voor financiële onafhankelijkheid en meer vrouwen aan de top. En ook mag de internationale concurrentiepositie van Nederland niet uit het oog verloren worden. Maar dit mag niet betekenen dat vrouwen en mannen moeten voldoen aan de rol van mannen uit de jaren vijftig.

De meeste ‘echte banen’ in Nederland zijn helaas nog wel ingericht op die ouderwetse kostwinner die bijgestaan wordt door de zorgende ander. Van de zorgende ouder verwachten werkgevers, overheid en scholen juist dat hij of zij constant paraat staat om het hele gezin te ondersteunen. Wil je werk en zorg combineren dan schiet je op alle fronten te kort. Zo worden Nederlandse kinderen de moderne hinderen terwijl juist zij met zorg en aandacht opgeleid en opgevoed moeten worden.

Toch zijn het al lang niet meer alleen vrouwen die de werkgever confronteert met een dubbele verantwoordelijkheid. Ook de rol van de mannelijke werknemer is aan het veranderen. Steeds meer moderne mannen nemen deel aan de verzorging van hun kinderen en willen een zorgdag. Managers kiezen na hun 35ste eerder voor hun gezin dan voor hun carrière, zo bleek onlangs uit onderzoek (Twynstra Gudde Interim Management). Maar net als bij vrouwen wordt deze trend door werkgevers vaak als lastig ervaren.

En eerlijk gezegd, het is ook lastig. Werk delen en overdragen kost inderdaad tijd, geld en het vereist een heel goede communicatie. Maar zo bezien kost het delen van de opvoeding misschien nog wel meer. Toch lijkt me dat geen reden om terug te gaan naar de jaren vijftig? Om vrouwen weer naar de huishoudschool te sturen en mannen op te leiden tot kostwinner die zich alleen op zondag om de kinderen bekommerd?

Ondanks dat de Nederlandse overheid vrouwen oproept meer te gaan werken lijkt het er toch op dat dit laatste hen wel als ideaal in de oren klinkt. Zo bezuinigd Nederland weer vrolijk op de kinderopvang, weigert het de aanrechtsubsidie af te schaffen, en een kijkje in het verleden geeft ook te denken. Vanuit Europa werd de Wet Gelijke Behandeling opgelegd. Nederland heeft toen tot aan het Europese Hof procedeerde om het onderscheid tussen mannen en vrouwen te behouden. Toch moest ook ons land eraan geloven. Maar de wet wordt niet al te actief gecontroleerd en werknemers moeten ongelijke behandeling zelf aangeven. Nederland loopt daardoor niet alleen achter vergeleken bij andere West-Europese landen, de Nederlandse beloningskloof tussen mannen en vrouwen ligt zelfs 2% hoger dan het wereldwijde gemiddelde!
In ons land geeft de overheid liever vijf miljoen euro uit om doormiddel van een ‘taskforce’ op een cultuurverandering aan te sturen dan dat we een ‘Nelie Kroes’ op gelijke beloning zetten. Zo wekt Nederland de indruk lekker geëmancipeerd bezig te zijn, terwijl alles overzichtelijk bij het oude blijft.
Want heb je behoefte aan een betere balans tussen werk en privé dan wordt je door overheid, werkgevers en ‘taskforce’ met liefde naar de keukentafel verwezen. Desnoods bewapend met een door hen gefinancierde onderhandelcursus. Daar aan de keukentafel zouden de rollen beter verdeeld moeten worden. Gelukkig voor de machthebbers besluit zelfs elk weldenkend geëmancipeerd stel er dáár voor dat hij beter voor het inkomen en zij beter voor de kinderen kan zorgen. Hij verdient namelijk nog altijd beduidend meer dan zij.

Daar komt nog bij dat de Nederlandse overheidsuitgaven voor gezinnen in vergelijking met andere West-Europese landen, op de laatste plaats staat. Engeland, België en Frankrijk geven bijna twee keer zoveel van hun Bruto Nationaal Product uit aan (één ouder) gezinnen. Alleen in conservatieve landen als Nederland leggen overheid en bedrijfsleven de zorgverantwoordelijkheid nog direct in de armen van de vrouw en sturen mannen na twee dagen vaderverlof weer aan het werk.
Willen kabinet en bedrijfsleven de Nederlandse moederschapscultuur echt emanciperen tot een ouderschapscultuur, dan is er behoefte aan flexibilisering van de arbeidsmarkt, hoogwaardige betaalbare kinderopvang, betere schooltijden en uitbereiding van betaald verlof voor moeders en vaders. Krijgen beide ouders de kraamcursus ‘hoe zorg ik voor mijn baby’, en hebben zij werkelijk de mogelijkheid werk met zorg te combineren, dan zullen vrouwen op de arbeidsmarkt pas meer worden dan lastige moeders met een ‘baantje erbij’ en zullen mannen meer worden dan een werknemer met een ‘gezinnetje erbij’.

Nederland doet wel alsof het ‘t beste jongentje van de klas is met de uitbereiding van het onbetaalde ouderschapsverlof en de mogelijkheid om in deeltijd te werken, maar een Europese vergelijking bewijst het tegendeel. Nederlandse vrouwen hebben last van een 'glazen plafond', mannen van een 'glazen vloer', en ondertussen zitten onze kinderen in een goedkope‘glazen kooi!’ Alleen doormiddel van Europese druk zal Nederland werkelijk emanciperen. Daarom roep ik moderne mannen en vrouwen op het glas te breken:
Het feminisme is passé, tijd voor het Femanisme, tijd voor Europa!