Ben jij een Pippi of Annika?

De grappigste opmerking op de discussieavond van WOMEN Inc. over vrouwen in de media kwam uit de zaal. Er werd namelijk niet alleen gepraat over oorzaken en remedies van het feit dat er maar zo weinig vrouwen aan het woord komen in de visuele media. Het laatste rondje ging over rolmodellen, met name in getekende kinderseries. Onderzoek had aangetoond dat ook bij de publieke omroep veel meer mannelijke dan vrouwelijke personages te zien waren.

Maar wat is dan een positief vrouwelijk rolmodel? In zulke discussies komt altijd vroeger of later Pippi Langkous ter sprake. Brutaal, niet onderworpen, creatief, vijand van de grijze middelmaat en voor de duvel niet bang. Bovendien overschrijdt haar invloed de grenzen tussen de generaties: de succesvolle Zwitserse videokunstenares Pipilotti Rist mag dan 46 zijn, ze gaat nog steeds door voor jong en vernieuwend. Haar artiestennaam en thematiek zijn direct ontleend aan het anarchisme van de heldin van Astrid Lindgren.

Terug naar de zaal van WOMEN Inc. Mieke Spaans, eindredacteur van het radioprogramma OBA Live (IKON), verklapte dat ze als kind ook dolgraag naar Pippi Langkous keek, maar niet om zich te identificeren met de doldrieste Pippi. Zoals veel meisjes vond ze die Pippi maar een beetje een aanstelster, die heel griezelige dingen ondernam. Nee, Mieke was niet Pippi, maar Annika, de bangige boezemvriendin van Pippi en eigenlijk een suffe trut.

Volgens mij hebben we hier een kern te pakken van het probleem. Je kunt lang delibereren over de macho-samenzwering die de toegangspoorten van het Hilversumse mediabolwerk nog steeds potdicht houdt voor stemmen uit de andere helft van de samenleving. De voor het merendeel vrouwelijke redacteuren van Pauw & Witteman en De wereld draait door zijn in die visie medeplichtig. Hun rolodexen en LinkedIn-connecties zijn volgeplempt met haantjes, die het immers zo goed doen in de kijkcijfers als ze elkaar voor de camera te lijf gaan. De meiden achter Matthijs, Jeroen en Paul belijden wel met de mond dat ze ook liever meer vrouwen in beeld zouden zien, maar zoeken niet lang genoeg door naar geschikte kandidaten.

Het is allemaal een beetje waar, maar het is ook een feit dat veel vrouwen in machtsposities geen zin hebben om hun imago te verbeteren door voor talking head te spelen. De schaarse vrouwen op echte sleutelposten hebben het te druk om hun prioriteit bij de media te leggen, tenzij er iets verkocht dient te worden: een boek, een verkiezingsprogramma of een urgent standpunt. Geef ze eens ongelijk! Mediaprofessor Liesbet van Zoonen merkte terecht op dat de maatschappij ook wel doorverandert zonder de media.

Maar er zijn ook veel Annika's. Die weigeren niet dienst wegens een te volle agenda, maar eerder omdat ze het eng vinden als ze zoveel aandacht en verantwoordelijkheid dreigen te krijgen. Die laten de Pippi's wel de hete kooltjes uit het vuur halen. Die staan graag voor gek en vrezen geen enkel afbreukrisico.

Boodschap voor de Annika's: jullie houding is volstrekt legitiem en bovendien begrijpelijk.Wie een flirt wil zit niet per definitie te wachten op een camerapauw. Gelijkmatigheid en bescheidenheid zijn grotere deugden dan bravoure of ijdelheid. Maar besef dan wel dat op z'n minst een deel van het probleem in eigen boezem huist en niet alleen in de minachting van de baasjes voor jouw perspectief op de wereld. Als je het spel wilt meespelen, of zelfs de regels ervan veranderen, dan moet je net als Pippi niet bang zijn voor blauwe plekken en vieze nagels.