Waar zijn de vrouwen op tv?

Het tekort aan vrouwen bij de publieke omroep is geen nieuw item. Decennia lang praten experts, mediagoeroes en programmamakers over meer vrouwen op en in beeld. Anno 2009 kunnen we concluderen dat er weinig verandert. Aan de hand van drie stellingen vroeg WOMEN Inc. media-experts maandag naar hun ongezouten mening.

Presentatrice Anousha Nzume -Presentatrice Anousha Nzume

Verplicht meer vrouwen
'De publieke omroep moet een gender quotum opgelegd krijgen', was de eerste stelling van de avond. Marjan Hammersma, directeur directie Media, Letteren en Bibliotheken bij het Ministerie van OCW, Hans Jennekens diversiteitsmanager bij de NPS, en tv-criticus voor NRC Handelsblad, Hans Beerekamp beten het spits af. Beerekamp gelooft niet in quota. 'Een quotum werkt averechts. Je plaatst de vrouwen op deze manier in een slachtofferrol', aldus Beerekamp. Ook Hammersma ziet geen heil in het opleggen van richtlijnen. Een mentaliteitsverandering bij de omroepen moet er komen, zegt ze. 'Publieke omroepen moeten zichzelf een quotum opleggen. Een verplicht quotum werkt belemmerd.' Frans Jennekens zegt dat het aan de cultuur binnen de omroepen ligt. 'Het gaat om meten en bluffen, dat moet je kunnen bij televisie. Het is een machowereld, en dat komt door ons, de mannen.' Quota hebben geen zin, aldus de diversiteitsmanager. 'Quota werken niet bij allochtonen, minder validen, voor geen enkele groep.' Hij pleit voor prestatiecontracten waarbij omroepen een bonus krijgen als zij de man/vrouwverhouding goed in balans hebben.

Een optreden van Esperanza -Een optreden van Esperanza

Talking heads, het kunstje
Na een optreden van soulzangeres Esperanza, kwam de tweede stelling aan bod. 'Vrouwen beheersen het talking heads-kunstje niet'. Doe de tv aan en de kijker ziet constant dezelfde koppen (man, blank, middelbaar) terug aan de tafel van Matthijs van Nieuwkerk en bij Pauw&Witteman. Het zijn de Jort Kelders en Joost Zwagermans die op nationale televisie op hun bek durven gaan, zinnige en onzinnige dingen durven zeggen, en garant staan voor een pittige opmerking. Goed voor de kijkcijfers, en dus veelgevraagde gasten, concludeerden hoogleraar Media & Populaire Cultuur Liesbet van Zoonen, en criticus Hans Beerekamp tijdens de tweede ronde. Tel daarbij op, meenden Van Zoonen en Beerekamp, dat veel vrouwen niet op tv willen. Een geluid dat de derde gast deze ronde, Marga Miltenburg oprichter van ZijSpreekt, niet wilde horen. 'Er zijn genoeg vrouwen die op tv willen en kunnen.' Miltenburg strijdvaardig: 'Vrouw, laat je zien, kom in beeld.'
Een pittig gesprek tussen: Hans Beerekamp, Liesbet van Zoonen, Marga Miltenburg

Kabouter Plop enzo
De derde en laatste stelling zoomde in op jeugdtv. 'Kinderprogramma's en tekenfilms moeten een evenwichtig beeld tonen van genderverhoudingen.' Aan tafel gingen media-onderzoek Garjan Sterk, Cathy Spierenburg oud-netcoördinator van Z@pp en Z@ppelin, en oprichter van EmancipatieTV Sabriye Sambou met elkaar in gesprek. Niet alleen informatieve programma's, maar ook in kinderprogramma's is de verhouding tussen meisjes en jongens niet evenwichtig, zegt Garjan Sterk, mediaonderzoeker Mira Media. 'Het is erg belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen dat ze een goed beeld voorgeschoteld te krijgen op televisie.'
Totally spice
Sterks bevindingen worden gesteund door andere recente cijfers. Uit onderzoek van blijkt op Nederland 3 71% van de tekenfilmkarakters van het mannelijke geslacht is. Cathy Spierenburg, nu projectleider crossmediale kinderconcepten bij de publieke omroep , verbaast zich over deze cijfers. 'Een kinderprogramma moet aan heel veel selectiecriteria voldoen. Zo kijken we onder andere naar het verhaal en op welk tijdstip de animatie moet komen. Het is een automatisme om ook gender mee te rekenen. Maar een programma alleen kiezen omdat er een meisje in speelt kan niet.' Sabriye Sambou mede-oprichtster van EmancipatieTV neemt volgens haar actief stappen tegen 'seksualisering van kindertelevisie'. 'Ik laat daar mijn kinderen niet meer naar kijken. Ze kijken ze wel naar dvd's, ik kan dan beter in de gaten houden waar ze naar kijken.'
Ook het publiek discusieerde mee

En nu? Praktische tips, trucs en aanbevelingen van sprekers en publiek. Lees hier de WOMEN Inc. Tips & Tricks van deze talkshow.

Fotografie: Rebke Klokke